سینویت زانو به معنای التهاب غشای سینوویال (زرده‌پرده) مفصل زانو است. این غشاء، سطح داخلی مفصل را پوشانده و مایع سینوویال (مایع مفصلی) را ترشح می‌کند. وقتی این غشاء ملتهب شود، مایع اضافی تولید کرده و باعث تورم و درد در زانو می‌شود.

علائم اصلی سینویت زانو عبارتند از:

• تورم و برآمدگی قابل مشاهده در اطراف زانو (به خصوص بالای کشکک)

• درد و احساس فشار در زانو، مخصوصاً هنگام خم یا راست کردن پا

• سفتی و خشکی مفصل، به ویژه صبحگاه یا پس از بی‌حرکتی

• گرمی و قرمزی پوست روی زانو (در موارد التهابی شدید)

• محدودیت دامنه حرکتی زانو

• در موارد حاد، لنگیدن هنگام راه رفتن

علل شایع سینویت زانو:

• آرتروز (استئوآرتریت)

• آرتریت روماتوئید

• نقرس یا شبه نقرس

• ضربه و آسیب‌های ورزشی (مثل پارگی مینیسک یا رباط)

• عفونت مفصل (سینویت عفونی یا سپتیک که اورژانس پزشکی است)

• برخی بیماری‌های سیستمیک مانند لوپوس

تشخیص معمولاً توسط پزشک ارتوپد و با معاینه بالینی، تصویربرداری (MRI یا سونوگرافی) و گاهی آنالیز مایع مفصلی (آرتروسنتز) انجام می‌شود. درمان بسته به علت زمینه‌ای شامل استراحت، کمپرس سرد، داروهای ضدالتهاب، فیزیوتراپی یا تخلیه مایع اضافی مفصل است. در موارد مقاوم، تزریق کورتیکواستروئید یا جراحی (سینووکتومی) ممکن است لازم شود.

در صورت مشاهده تورم ناگهانی زانو همراه با تب شدید یا قرمزی منتشر، حتماً سریعاً به پزشک مراجعه کنید تا سینویت سپتیک (عفونی) رد شود.

درمان سینویت زانو به علت اصلی ایجادکننده آن (مثلاً آرتروز، نقرس، ضربه یا بیماری روماتیسمی) و شدت التهاب بستگی دارد. به طور کلی، روش‌های درمانی به دو دسته غیرجراحی و جراحی تقسیم می‌شوند.

در ادامه رایج‌ترین و مؤثرترین روش‌های درمانی را توضیح می‌دهم:

۱. درمان‌های غیرجراحی (خط اول درمان)

این روش‌ها برای اکثر موارد سینویت حاد و مزمن کافی هستند:

• استراحت نسبی و محدود کردن فعالیت: از ایستادن طولانی، راه رفتن زیاد و فعالیت‌های پرتحرک مانند دویدن یا پریدن خودداری کنید. ممکن است نیاز به استفاده از عصا برای کاهش وزن روی زانو باشد.

• یخ درمانی (کرایوتراپی): در ۴۸-۷۲ ساعت اول التهاب حاد، هر ۳-۴ ساعت به مدت ۱۵-۲۰ دقیقه کمپرس یخ روی زانو بگذارید (با یک پارچه نازک برای جلوگیری از آسیب پوست).

• فشرده‌سازی و بالابردن: استفاده از زانوبند الاستیک (کمپرس) و بالا نگه داشتن پا هنگام نشستن یا خوابیدن به کاهش تورم کمک می‌کند.

• داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs): مانند ایبوپروفن، ناپروکسن یا دیکلوفناک (تحت نظر پزشک). این داروها هم به صورت خوراکی و هم موضعی (ژل یا کرم) قابل استفاده هستند.

• فیزیوتراپی: پس از کاهش التهاب حاد، فیزیوتراپیست تمریناتی برای تقویت عضلات چهارسر ران و حفظ دامنه حرکتی زانو تجویز می‌کند. تقویت این عضلات فشار روی غشای سینوویال را کاهش می‌دهد.

• تخلیه مایع مفصلی (آرتروسنتز): پزشک با سوزن مایع اضافی داخل زانو را خارج می‌کند. این کار هم برای تشخیص (فرستادن مایع به آزمایشگاه) و هم برای کاهش سریع درد و تورم انجام می‌شود.

• تزریق داخل مفصلی کورتیکواستروئید (کورتون): پس از تخلیه مایع، تزریق کورتون به شدت التهاب را کاهش می‌دهد. معمولاً هر ۳-۶ ماه یک بار قابل تکرار است. برای سینویت ناشی از آرتروز یا آرتریت روماتوئید بسیار مؤثر است.

• درمان بیماری زمینه‌ای: اگر سینویت به دلیل نقرس باشد، داروی کاهش اسید اوریک (آلوپورینول) تجویز می‌شود. اگر به دلیل آرتریت روماتوئید باشد، از داروهای ضد روماتیسمی (متوتروکسات و بیولوژیک‌ها) استفاده می‌شود.

۲. درمان‌های جراحی (برای موارد مقاوم یا شدید)

زمانی که درمان‌های غیرجراحی پس از چند ماه بی‌نتیجه باشند یا سینویت عود کند، جراحی توصیه می‌شود:

• سینووکتومی آرتروسکوپیک (روش بسته و ارجح): جراح با ایجاد دو یا سه برش کوچک (کمتر از ۱ سانتی متر) و دوربین آرتروسکوپ، بافت سینوویال ملتهب و اضافی را برمی‌دارد. این روش تهاجمی کمتری دارد و دوره نقاهت کوتاه است.

• سینووکتومی باز: در مواردی که التهاب بسیار گسترده باشد یا سینوویوم ضخیم شده باشد، با برش بزرگ‌تر جراحی انجام می‌شود. نقاهت طولانی‌تری دارد.

• تزریق مواد رادیواکتیو (رادیوسینووکتومی): در برخی بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید که کاندید جراحی نیستند، ماده رادیواکتیو به داخل مفصل تزریق می‌شود تا سلول‌های ملتهب سینوویال را از بین ببرد. این روش کم تهاجم است اما محدودیت دوز دارد.

۳. درمان اورژانسی (سینویت سپتیک یا عفونی)

اگر سینویت زانو به دنبال تب، لرز، قرمزی شدید و گرمای منتشر زانو ایجاد شده باشد، احتمال عفونت مفصل وجود دارد. درمان آن فوراً شامل:

• بستری شدن در بیمارستان

• تخلیه مایع چرکی مفصل (اغلب با آرتروسکوپی یا تخلیه مکرر با سوزن)

• آنتی‌بیوتیک وریدی به مدت چند هفته

توصیه‌های تکمیلی

• از خوددرمانی با کورتون جدا خودداری کنید – تزریق غیراصولی کورتون می‌تواند به غضروف آسیب بزند.

• کاهش وزن در صورت اضافه وزن، فشار روی مفصل زانو را به میزان قابل توجهی کم می‌کند.

• درمان زودهنگام بیماری روماتیسمی توسط فوق تخصص روماتولوژی از عود سینویت جلوگیری می‌کند.

نکته مهم: همیشه ابتدا توسط پزشک ارتوپد یا روماتولوژیست معاینه شوید تا علت دقیق سینویت مشخص شود، زیرا درمان نقرس با درمان آرتروز یا آرتریت روماتوئید کاملاً متفاوت است.